ปิยวคฺค
๒๐๙. อโยเค ยุญฺชมตฺตานํ โยคสฺมิญฺจ อโยชยํ
อตฺถํ หิตฺวา ปิยคฺคาหี ปิเหตตฺตานุโยคินํ
บุคคลประกอบตนไว้ในสิ่งที่ไม่ควรประกอบ ไม่ประกอบในสิ่งที่ควรประกอบละสิ่งที่เป็นประโยชน์เสีย แล้วยึดถืออารมณ์อันเป็นที่ชอบใจของตน ย่อมเป็นผู้ทะเยอทะยานประกอบตนแต่กรรมชั่ว
Devting oneself to that which should be shunnded, not devoting to that which should be associated with, rejecting the real good, and grasping at the pleasnt, - he will have cause to envy those who have aimed at the genuinely good.
๒๑๐. มา ปิเยหิ สมาคญฺฉิ อปฺปิเยหิ กุทาจนํ
ปิยานํ อทสฺสนํ ทุกฺขํ อปฺปิยานญฺจ ทสฺสนํ
อย่าใกล้ชิดกับสิ่งอันเป็นที่รัก และสิ่งอันไม่เป็นที่รัก ไม่ว่าในกาลไหนๆ เพราะการไม่ได้เห็นสิ่งอันเป็นที่รัก และการเห็นสิ่งอันไม่เป็นที่รักย่อมจะเป็นทุกข์
Seek no intimacy with the beloved, and never with the unbeloved. Not to meet with the pleasant and to meet with the unpleasant is painful.
๒๑๑. ตสฺมา ปิยํ กยิราถ ปิยาปาโย หิ ปาปโก
ตนฺถา เตสํ วิชฺชนฺติ เยสํ นตฺถิ ปิยาปฺปิยํ
เพราะฉะนั้น ไม่พึงทำอะไรให้เป็นที่รัก เพราะการพลัดพรากจากของรัก เป็นเรื่องเลว ชนเหล่าใดไม่มีสิ่งอันเป็นที่รักและไม่เป็นที่รัก ชนเหล่านั้นไม่มีกิเลสเครื่องร้อยรัด
Therefore let naught be dear to thee, for separation from the beloved is painful. There are no bonds for those to whom nothing is dear or unpleasant.
๒๑๒. ปิยโต ชายตี โสโก ปิยโต ชายตี ภยํ
ปิยโต วิปฺปมุตฺตสฺส นตถิ โสโก กุโต ภยํ ว
ความโศกเกิดจากของรัก ภัยเกิดจากของรัก ผู้พ้นจากของรักแล้ว ย่อมไม่มีความโศก ภัยจะมีแต่ที่ไหน ?
From enderarment springs grief; from what is delightful is born fear. To him who is wholly free from endearment there is no grief,whence fear ?
๒๑๓. เปนโต ชายตี โสโก เปมโต ชายตี ภยํ
เปมโต วิปฺปมุตตสฺส นตฺถิ โสโก กุโต ภยํ ?
ความโศกเกิดจากความรัก ภัยเกิดจากความรัก ผู้พ้นจากความรักแล้ว ย่อมไม่มีความโศก ภัยจะมีแต่ที่ไหน ?
From affection springs grief; from alfection springs fear. For him who is wholly free from affection there is neither sorroe nor fear.
๒๑๔ รติยา ชายตี โสโก รติยา ชายตี ภยํ
รติยา วิปฺปมุตฺตสฺส นตถิ โสโก กุโต ภยํ?
ความโศกเกิดจากความยินดี ภัยเกิดจากความยินดี ผู้พ้นจากความยินดีแล้ว ย่อมไม่มีความโศก ภัยจะมีแต่ที่ไหน ?
From attachment springs grief; from attachment springs fear. For him who is wholly free from attachment there is neither grief nor fear.
๒๑๕. กามโต ชายตี โสโก กามโต ชายตี ภคํ
กาม โต วิปฺปมุตฺตสฺส นตฺถิ โสโก กุโต ภยํ ฯ
ความโศกเกิดจากกาม ภัยเกิดจากกาม ผู้พ้นภัยจากกามแล้ว ย่อมไม่มีความโศก ภัยจะมีแต่ที่ไหน ?
From lust springs grief; from lust springs fear, for him who is wholly free from lust there is neither grief nor fears.
๒๑๖. ตณฺหาย ชายตี โสโก ตณฺหาย ชายตี ภยํ
ตณฺหาย วิปฺปมุตฺตสฺส นตฺถิ โสโก กุโต ภยํ ?
ความโศกเกิดจากตัณหา ภัยเกิดจากตัณหา ผู้พ้นจากตัณหาแล้ว ย่อมไม่มีความโศก ภัยจะมีแต่ไหน ?
From craving springs grief; from craving springs fear. For him who is wholly free from craving there is neither grief nor fear.
๒๑๗. สีลทสฺสนฺสมฺปนฺนํ ธมฺมฎฐํ สจฺจวาทินํ
อตฺตโน กมฺม กุพฺพานํ ตํ ชโน กุรุเต ปิยํ
บุคคลย่อมทำผู้สมบูรณ์ด้วยศีลและทรรศนะ ดำรงอยู่ในธรรม กล่าวคำสัตย์ทำการงานตามหน้าที่ของตนนั้นให้เป็นที่รักแก่ชนทั้งหลาย
The man who is perfect in virtue and vision, is righteous and has realised the Truths, who fulfils that which he himself ought to do,- him do people hold dear.
๒๑๘. ฉนฺทชาโต อนกฺขาเต มนสา จ ผุโฎ สิยา
กาเมสุ จ อปฺปฎิพทฺธจิตฺโต อุทฺธํโสโต ติ วุจฺจติ
พระอนาคามีผู้เกิดความพอใจในพระนิพพาน ผู้เต็มด้วยมรรคจิตมรรคผล มีจิตไม่เกี่ยวเกาะในกาม ปราชญ์เรียกว่าผู้มีกระแสในเบื้องบน
Ardent in aspiration after the Undeclared ( Nibbana), with mind thrilled ( with the Three Noble Fruits) , he whose mind is not bound by material pleasures,- such a person is called' One bound Upstream'.
๒๑๙. จิรปฺปาวาสึ ปุริสํ ทูรโต โสตฺถิมาคตํ
ญฺาติมิตฺตา สุหชฺชา จ อภินนฺทนฺติ อาคตํ
ญาติมิตรและผู้ใจดี ย่อมยินดีต้อนรับบุคคลผู้ร้างแรมไปนาน แล้ว
กลับมาโดยสวัสดีจากที่ไกล ฉันใด
When after a long absence a man comes homesafe from a distant jounet, kinsfolk and friends rejoice to see him again.
๒๒๐. ตเถว กตปุญฺญฺมฺปิ อสฺมา โลกา ปรํ คตํ
ปุญฺญานิ ปฎิคฺคณฺหนฺติ ปิยํ ญาตีว อาคตํ
แม้บุญที่ทำแล้วก็ฉันน้ัน บุญท้ังหลายย่อมรับรองบุคคลผู้ทำบุญ ผู้ไปจากโลกนี้สู่โลกอื่น เหมือนญาติรับรองญาติที่รักผู้กลับมาฉะน้ัน
Likewise, his own good deeds will receive the doer who has gone from this world to the next, as kinsmen will receive a dear one on his return.
๒๑๑. ตสฺมา ปิยํ กยิราถ ปิยาปาโย หิ ปาปโก
ตนฺถา เตสํ วิชฺชนฺติ เยสํ นตฺถิ ปิยาปฺปิยํ
เพราะฉะนั้น ไม่พึงทำอะไรให้เป็นที่รัก เพราะการพลัดพรากจากของรัก เป็นเรื่องเลว ชนเหล่าใดไม่มีสิ่งอันเป็นที่รักและไม่เป็นที่รัก ชนเหล่านั้นไม่มีกิเลสเครื่องร้อยรัด
Therefore let naught be dear to thee, for separation from the beloved is painful. There are no bonds for those to whom nothing is dear or unpleasant.
๒๑๒. ปิยโต ชายตี โสโก ปิยโต ชายตี ภยํ
ปิยโต วิปฺปมุตฺตสฺส นตถิ โสโก กุโต ภยํ ว
ความโศกเกิดจากของรัก ภัยเกิดจากของรัก ผู้พ้นจากของรักแล้ว ย่อมไม่มีความโศก ภัยจะมีแต่ที่ไหน ?
From enderarment springs grief; from what is delightful is born fear. To him who is wholly free from endearment there is no grief,whence fear ?
๒๑๓. เปนโต ชายตี โสโก เปมโต ชายตี ภยํ
เปมโต วิปฺปมุตตสฺส นตฺถิ โสโก กุโต ภยํ ?
ความโศกเกิดจากความรัก ภัยเกิดจากความรัก ผู้พ้นจากความรักแล้ว ย่อมไม่มีความโศก ภัยจะมีแต่ที่ไหน ?
From affection springs grief; from alfection springs fear. For him who is wholly free from affection there is neither sorroe nor fear.
๒๑๔ รติยา ชายตี โสโก รติยา ชายตี ภยํ
รติยา วิปฺปมุตฺตสฺส นตถิ โสโก กุโต ภยํ?
ความโศกเกิดจากความยินดี ภัยเกิดจากความยินดี ผู้พ้นจากความยินดีแล้ว ย่อมไม่มีความโศก ภัยจะมีแต่ที่ไหน ?
From attachment springs grief; from attachment springs fear. For him who is wholly free from attachment there is neither grief nor fear.
๒๑๕. กามโต ชายตี โสโก กามโต ชายตี ภคํ
กาม โต วิปฺปมุตฺตสฺส นตฺถิ โสโก กุโต ภยํ ฯ
ความโศกเกิดจากกาม ภัยเกิดจากกาม ผู้พ้นภัยจากกามแล้ว ย่อมไม่มีความโศก ภัยจะมีแต่ที่ไหน ?
From lust springs grief; from lust springs fear, for him who is wholly free from lust there is neither grief nor fears.
๒๑๖. ตณฺหาย ชายตี โสโก ตณฺหาย ชายตี ภยํ
ตณฺหาย วิปฺปมุตฺตสฺส นตฺถิ โสโก กุโต ภยํ ?
ความโศกเกิดจากตัณหา ภัยเกิดจากตัณหา ผู้พ้นจากตัณหาแล้ว ย่อมไม่มีความโศก ภัยจะมีแต่ไหน ?
From craving springs grief; from craving springs fear. For him who is wholly free from craving there is neither grief nor fear.
๒๑๗. สีลทสฺสนฺสมฺปนฺนํ ธมฺมฎฐํ สจฺจวาทินํ
อตฺตโน กมฺม กุพฺพานํ ตํ ชโน กุรุเต ปิยํ
บุคคลย่อมทำผู้สมบูรณ์ด้วยศีลและทรรศนะ ดำรงอยู่ในธรรม กล่าวคำสัตย์ทำการงานตามหน้าที่ของตนนั้นให้เป็นที่รักแก่ชนทั้งหลาย
The man who is perfect in virtue and vision, is righteous and has realised the Truths, who fulfils that which he himself ought to do,- him do people hold dear.
๒๑๘. ฉนฺทชาโต อนกฺขาเต มนสา จ ผุโฎ สิยา
กาเมสุ จ อปฺปฎิพทฺธจิตฺโต อุทฺธํโสโต ติ วุจฺจติ
พระอนาคามีผู้เกิดความพอใจในพระนิพพาน ผู้เต็มด้วยมรรคจิตมรรคผล มีจิตไม่เกี่ยวเกาะในกาม ปราชญ์เรียกว่าผู้มีกระแสในเบื้องบน
Ardent in aspiration after the Undeclared ( Nibbana), with mind thrilled ( with the Three Noble Fruits) , he whose mind is not bound by material pleasures,- such a person is called' One bound Upstream'.
๒๑๙. จิรปฺปาวาสึ ปุริสํ ทูรโต โสตฺถิมาคตํ
ญฺาติมิตฺตา สุหชฺชา จ อภินนฺทนฺติ อาคตํ
ญาติมิตรและผู้ใจดี ย่อมยินดีต้อนรับบุคคลผู้ร้างแรมไปนาน แล้ว
กลับมาโดยสวัสดีจากที่ไกล ฉันใด
When after a long absence a man comes homesafe from a distant jounet, kinsfolk and friends rejoice to see him again.
๒๒๐. ตเถว กตปุญฺญฺมฺปิ อสฺมา โลกา ปรํ คตํ
ปุญฺญานิ ปฎิคฺคณฺหนฺติ ปิยํ ญาตีว อาคตํ
แม้บุญที่ทำแล้วก็ฉันน้ัน บุญท้ังหลายย่อมรับรองบุคคลผู้ทำบุญ ผู้ไปจากโลกนี้สู่โลกอื่น เหมือนญาติรับรองญาติที่รักผู้กลับมาฉะน้ัน
Likewise, his own good deeds will receive the doer who has gone from this world to the next, as kinsmen will receive a dear one on his return.
พระธรรมบทคำโคลง
๒๐๙. ขวนขวายประโยชน์แล้ว เรรวน
ไม่ไขว่คว้าสิ่งควร ไขว่คว้า
หลงไหลสิ่งยั่วยวน ใจรัก ใคร่แฮ
ประโยชน์ย่อมเนิ่นช้า ชวดไร้ เจริญผล ฯ
๒๑๐. อย่าติดความรักแล้ ความชัง
อย่ายึดมั่นจริงจัง ทุกข์แท้
พลัดพรากสิ่งรัดบัง เกิดทุกข์ ทวีแฮ
สบสิ่งเกลียดชังแล้ ทุกข์แท้ ทั้งสอง ฯ
๒๑๑. อันว่าความรักแล้ ความชัง
ก่อบาปก่อทุกขัง ขุ่นข้อง
ตัดรักตัดชังดัง ดับทุกข์ เสียนา
พ้นเครื่องผูกมัดคล้อง มัดขั้ว หัวใจ ฯ
๒๑๒. มีที่รักย่อมเศร้า โศกใจ
มีที่รักมีภัย พบพ้อง
ไม่มีรักอาลัย ในโลก
ภัยโศกจักมาข้อง เกี่ยวได้ โดยไฉน ฯ
๒๑๓. ความรักบังเกิดขึ้น แห่งใด
มีโศกมีทุกข์ภัย ที่นั้น
ตัดความรักอาลัย เด็ดขาด แล้วแฮ
ความโศกขาดสะบั้น หมดสิ้น สูญภัย ฯ
๒๑๔. ที่ใดก่อเกิดให้ รื่นรมย์ ใจแฮ
เกิดทุกข์ภัยโศกตรม ที่น้ัน
ตัดสิ่งที่ชวนชม ชื่นจิต เสียแฮ
ย่อมหมดความโศกสะบั้น สุดสิ้น สูญภัย ฯ
๒๑๕. ที่ใดประกอบด้วย ความรัก ใคร่แฮ
มีรักใคร่ภัยมัก เกี่ยวข้อง
ตัดเยื่อตัดใยหัก ความรัก เสียนา
พ้นโศกพ้นภัยพ้อง เพื่อพ้น กามคุณ ฯ
๒๑๖ที่ใดประกอบด้วย ความพยายาม อยากแฮ
มีโศกมีภัยพาน มากแท้
ที่ใดหากประหาร ความอยาก สิ้นแฮ
พ้นโศกพ้นภัยแล้ ทุกข์สิ้น สูญไป ฯ
๒๑๗. ผู้ใดประกอบด้วย ศีลธรรม
เห็นชอบประกอบกรรม ถูกต้อง
ตั้งมั่นอยู่ในสัม มาชีพ ชอบแฮ
เป็นที่รักเรียกร้อง แห่งผู้ รู้เห็น ฯ
๒๑๘. ผู้ใดใจหมดสิ้น สงสัย
รักใคร่ในพระไตร รัตน์แล้ว
หมดใจผูกพันใน กามสุข
จิตแห่งผู้นั้นแผ้ว ผ่องพ้น กระแสธาร ฯ
๒๑๙. บุรุษผู้จากบ้าน ไปนาน นักแฮ
เมื่อกลับมาสู่สถาน ถิ่นแล้ว
ญาติมิตรย่อมสำราญ ต้อนรับ กันแฮ
สัตบุรุษผู้แผ้ว ผ่านพ้น ภัยมา ฯ
๒๒๐. ฉันใดบุรุษผู้ บำเพ็ญ บุญแฮ
ละภพนี้ไปเป็น สุขแล้ว
ญาติมิตรย่อมอยากเห็น อยากรับ รองแฮ
สัตบุรุษผู้แผ้ว ผ่องพ้น โลกีย์ ฯ
๒๑๓. ความรักบังเกิดขึ้น แห่งใด
มีโศกมีทุกข์ภัย ที่นั้น
ตัดความรักอาลัย เด็ดขาด แล้วแฮ
ความโศกขาดสะบั้น หมดสิ้น สูญภัย ฯ
๒๑๔. ที่ใดก่อเกิดให้ รื่นรมย์ ใจแฮ
เกิดทุกข์ภัยโศกตรม ที่น้ัน
ตัดสิ่งที่ชวนชม ชื่นจิต เสียแฮ
ย่อมหมดความโศกสะบั้น สุดสิ้น สูญภัย ฯ
๒๑๕. ที่ใดประกอบด้วย ความรัก ใคร่แฮ
มีรักใคร่ภัยมัก เกี่ยวข้อง
ตัดเยื่อตัดใยหัก ความรัก เสียนา
พ้นโศกพ้นภัยพ้อง เพื่อพ้น กามคุณ ฯ
๒๑๖ที่ใดประกอบด้วย ความพยายาม อยากแฮ
มีโศกมีภัยพาน มากแท้
ที่ใดหากประหาร ความอยาก สิ้นแฮ
พ้นโศกพ้นภัยแล้ ทุกข์สิ้น สูญไป ฯ
๒๑๗. ผู้ใดประกอบด้วย ศีลธรรม
เห็นชอบประกอบกรรม ถูกต้อง
ตั้งมั่นอยู่ในสัม มาชีพ ชอบแฮ
เป็นที่รักเรียกร้อง แห่งผู้ รู้เห็น ฯ
๒๑๘. ผู้ใดใจหมดสิ้น สงสัย
รักใคร่ในพระไตร รัตน์แล้ว
หมดใจผูกพันใน กามสุข
จิตแห่งผู้นั้นแผ้ว ผ่องพ้น กระแสธาร ฯ
๒๑๙. บุรุษผู้จากบ้าน ไปนาน นักแฮ
เมื่อกลับมาสู่สถาน ถิ่นแล้ว
ญาติมิตรย่อมสำราญ ต้อนรับ กันแฮ
สัตบุรุษผู้แผ้ว ผ่านพ้น ภัยมา ฯ
๒๒๐. ฉันใดบุรุษผู้ บำเพ็ญ บุญแฮ
ละภพนี้ไปเป็น สุขแล้ว
ญาติมิตรย่อมอยากเห็น อยากรับ รองแฮ
สัตบุรุษผู้แผ้ว ผ่องพ้น โลกีย์ ฯ
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น