พระธรรมบทไตรพากย์
ปาปาวคฺค
๑๑๖. อภิตฺถรถ กลฺยาเณ ปาปา จิตฺตํ นิวารเย
ทนฺธิ หิ กรโต ปุญฺญํ ปาปสฺมึ รมตี มโน
พึงรีบขวนขวายในความดี พึงห้ามจิตเสียจากความชั่ว เพราะเมื่อทำความดีช้า ใจก็จะยินดีในความชั่ว
Make haste in doing good; check your mind from evil. Whosoever is backward in doing good, his mind delights in evil.
๑๑๗. ปาปญเจ ปุริโส กยิรา น ตํ กยิรา ปุนปฺปุนํ
น ตมฺหิ ฉนฺทํ กยิราถ ทุกฺโข ปาปสฺส อุจฺจโย
หากว่าบุคคล พึงทำความชั่วไซร้ ก็ไม่ควรทำความชั่วนั้นบ่อยๆ ไม่ควรทำความพอใจในความชั่วนั้น เพราะการสั่งสมความชั่วเป็นเหตุให้เกิดทุกข์
Should a person commit evil, he should not do it again and again ; let hin not turn the desires of his heart there to. Painful is the heaping up of evil.
๑๑๘. ปุญฺญญฺเจ ปุริโส กยิรา กยิราเถนํ ปุนฺปฺปุนํ
ตมฺหิ ฉนฺทํ กยิราถ สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย
หากว่า บุคคลทำความดีไซร้ ก็ควรทำความดีน้ันบ่อยๆ ควรทำความพอใจในความดีนั้น เพราะการสั่งสมความดี เป็นเหตุให้เกิดสุข
If a man should do that which is good, let him do it again and again ; let him turn the desies of him heart thereto. Blissful is the accumulation of good.
๑๑๙. ปาโปปิ ปสฺสตี ภทฺรํ ยาว ปาปิ น ปจฺจติ
ยทา ปจฺจติ ปาปํ อถ ปาโป ปาปนิ ปสฺสตํ
ตลอดเวลาที่ความชั่วยังไม่ให้ผล คนชั่วย่อมเห็นความชั่วเป็นความดี แต่เมื่อใดความชั่วให้ผล เมื่อนั้นเขาย่อมเห็นความชั่วเป็นความชั่ว
It is well with the doer of evil while as yet his evil is not ripe. But when his evil bears fruit, then he sees the evil results.
๑๒๐. ภทฺโรปิ ปสฺสตี ปาปํ ยาว ภทฺรํ ปจฺจติ
ยทา จ ปจฺจติ ภทฺรํ อถ ภทฺรานิ ปสฺสติ
ความดีย่อมเห็นความชั่วเป็นความชั่วตลอดเวลาที่ความดียังไม่ให้ผล แต่เมื่อใดความดีให้ผล เมื่อน้ันเขาย่อมเห็นความดีเป็นความดี
It is ill, perhaps, with the doer of good while as yet his good is not ripe, but when it bears fruit, then he sees the happy results.
๑๒๑. มาวมญฺเญถ ปาปสฺส น มตฺตํ อาคมิสฺสติ
อุทพินฺทุกนิปาเตน อุทกุมฺโภปิ ปูรติ
พาโล ปูรติ ปาปสฺส โถกํ โถกํปิ อาจินํ
อย่าดูหมิ่นบาปว่าเพียงเล็กน้อยแล้วจักกไม่มาถึง แม้หม้อน้ำยังเต็มได้ด้วยหยดน้ำทึ่ตกลงไม่ขาดสาย คนพาลสั่งสมบาป แม้ทีละน้อยๆ ก็ย่อมจะเต็มเปี่ยมได้ด้วยบาป ฉะนั้น
Think not lightly of evil, saying; 'It will not come to me Even a water-pot is filled by the falling of drops. Like- wise the fool, gathering little by little, fills himself with evil.
๑๒๒. มาวมญฺเญถ ปุญฺญสฺส น มตฺตํ อาคมิสฺสติ
อุทพินฺทุนิปาเตน อุทกุมฺโภปิ ปูรติ
ธีโร ปูรติ ปุญฺญสฺส โถกํ โถกํปิ อาจินํ
อย่าดูหมิ่นบุญว่าเพียงเล็กน้อยแล้วจักไม่มาถึง แม้หม้อน้ำยังเต็มได้ด้วยหยดน้ำที่ตกลงมาไม่ขาดสาย นักปราชญ์แม้สั่งสมบุญแม้ทีละน้อยๆ ก็ย่อมจะเต็มเปี่ยมได้ด้วยบุญ ฉะนั้น
Think not lightly of good, saying, 'It will not come to me'. Drop be drop is the water-pot filled; Likewise the wise man, gathering little by little by little, fills himself with good.
๑๒๓. วาณิโชว ภยํ มคฺคํ อปฺปสตฺโถ มหทฺธโน
วิสํ ชีวิตฺกาโม ว ปาปานิ ปริวชฺชเย
พึงละเว้นความชั่วทั้งหลายเสีย เหมือนพ่อค้าผู้มีพวกน้อยแต่มีทรัพย์มาก พึงเว้นเสียจากหนทางอันมีภัย และเหมือนผู้ต้องการจะมีชีวิตอยู่ต่อไป เว้นยาพิษเสีย ฉะนั้น
Just sa a merchant, with a small escort and great wealth avoids a perilous path, or just as one desiring to live avoids poison, even so should one shun evil.
๑๒๔. ปาณิมฺหิ เจ วโณ นาสฺส หเรยฺย ปาณินา วิสํ
นาพฺพณํ วิสมเนฺวติ นตฺถิ ปาปิ อกุพฺพโต
ถ้าฝ่ามือไม่มีแผลไซร้ บุคคลก็พึงนำยาพิษไปได้ด้วยฝ่ามือ ยาพิษย่อมไม่แทรกซึมเข้าสู่ฝ่ามือที่ไม่มีแผลนั้น บาปก็ย่อมไม่มีแก่ผู้ไมมีแก่ผู้ไม่ตั้งใจทำ
If one has no wound on one's hand, one may hamdle poison. The unwounded is not subjected to poison. Ther is no ill for him who does wrong.
๑๒๕. โย อปฺปทุฎฐสฺส สุทฺธสฺส โปสสฺส อนงฺคณสฺส
ตเมว พาลํ ปจฺเจติ ปาปิ สุขุโม รโช ปฎิวาตํว ขิตฺโต
ผู้ใดประทุษร้ายต่อผู้บริสุทธิ์ ผู้ไม่มีกิเลสแล้ว บาปย่อมกลับมาถึงผู้ประทุษร้าย ซึ่งเป็นคนพาลน้ัน เหมือนธุลีอันละเอียดที่บุคคลซัดไปในอากาศ ย่อมทวนลมกลับมาถูกต้องผู้ซัดไปฉะนั้น
Whosoever offends an innocent person, pure and gultless, his ecil comes back on himself like fine dust thrown against the wind.
๑๒๖. คพฺภเมเก อุปฺปชฺชนฺติ นิรยํ ปาปกมฺมิโน
สคฺคํ สุคติโน ยนฺติ ปรินิพฺพานฺติ อนาสวา
สัตว์บางพวกย่อมเข้าสู่ครรภ์ ผู้มีกรรมชั่วย่อมไปตกนรก ผู้มีสติย่อมไปสวรรค์ ท่านผู้ไม่มีอาสวะย่อมปรินิพพาน
Some are born in the womb; the evildoes are born in hell; the well-doing go to the heaven-world; the underfiled once become extinct.
๑๒๗ น อนฺตลิกฺเข น สมุททมชฺเฌ น ปพฺพตานํ วิวรํ ปวิสฺส
น วิชฺชตี โส ชคติปฺปเทโส ยตฺถฎฺฐิโต มุจฺเจยฺย ปาปกมฺมา
บุคคลดำรงอยู่ในอากาศกลางหาว ในท่ามกลางสมุทร ในช่องภูเขา (หรือ) อยู่บนพื้นแผ่นดินใด พึงพ้นจากกรรมชั่วได้ สถานที่น้ันๆไม่มี
๑๒๘. น อนฺตลิกฺเข น สมุททมชฺเฌ น ปพฺพตานํ วิวรํ ปริสฺส
น วิชฺชตี โส ชคตปฺปเทโส ยตฺถฎฐิตํ นปฺปสเหยฺย มจฺจุ
มฤตยูไม่พึงครอบงำบุคคลผู้ดำรงอยู่ในอากาศกลางหาว ในท่ามกลางมหาสมุทร ในช่องภูเขา หรืออยู่บนพื้นดินแผ่นดินใด สถานที่นั้นๆไม่มี
Neither in the sky, nor in mind-ocean, nor in the clefts of the rocks, nowhere in the world is found that place where abiding one will not be overcome by death.
๑๑๖. ความดีรีบเร่งสร้าง เสียวัน นี้นา
ความชั่วคอยป้องกัน จิตไว้
ทำดีเนิ่นช้าพลัน พาประ มาทแฮ
ความชั่วเชื้อเชิญให้ จิตเคลิ้ม ยินดี ฯ
๑๑๗. หากเผลอทำชั่วสร้าง บาปกรรม
ประหยัดอย่ากระทำ บาปซ้ำ
ความชั่วอย่าชอบสำ คัญว่า น้อยแฮ
ทำบ่อยบาปมากล้ำ ทุกข์ร้อน แรงทวี ฯ
๑๑๘. บุรุษผู้ใคร่สร้าง ความดี
ควรหมั่นสร้างบารมี มากไว้
รักดีย่อมยิ่งทวี พลังแห่ง บุญนา
บุญย่อมนำสุขให้ แก่ผู้ ทำบุญ ฯ
๑๑๙. ไฟบาปยังบ่ร้อน แรงทวี
คนชั่วว่าสุขศรี สว่างแท้
ไฟบาปบ่มอัคคี คุกรุุ่น ร้อนแฮ
คนชั่วรู้พิษแล้ว ว่าร้อน เหลือทน ฯ
๑๒๐. ผลบุญยังไม่พร้อม ผลิดอก ผลแฮ
ผู้กระทำบุญบอก ว่าไร้
ผลบุญผลิดอกออก ผลพรั่ง พรูแฮ
ผู้กระทำบุญได้ ดื่มลิ้ม อิ่มหนำ ฯ
๑๒๑. อย่าดูหมิ่นบาปน้อย เล็กนัก
น้ำหยดเต็มตุ่มตัก ดื่มได้
คนโง่ไม่รู้จัก โทษบาป น้อยแฮ
ย่อมสั่งสมบาปให้ มากนั้น ฉันใด ฯ
๑๒๒.อย่าหมิ่นบุญว่าน้อย นิดนัก
น้ำหยดเต็มตุ่มตัก ดื่มได้
นักปราชญ์ย่อมรู้จัก บุญย่อย น้อยแฮ
บุญย่อมสั่งสมให้ มากนั้น ฉันใด ฯ
๑๒๓.พ่อค้าต่างเทศด้วย เดินทาง
ย่อมหลีกจากภัยกลาง มรรคนั้น
ผู้รักชีพละวาง ยาพิษ
ผู้ฉลาดละบาปกั้น ชั่วไว้ ฉันใด ฯ
๑๒๔. ผู้มีมือสะอาดไร้ รอยบาด แผลแฮ
ยาพิษร้ายแรงอาจ จับได้
ผู้ใดละเว้นขาด จากบาป ชั่วแฮ
คนบาปมิอาจให้ โทษได้ ฉันใด ฯ
๑๒๕. ธุลีที่ซัดฟุ้ง ทวนลม
ผู้ซัดย่อมโสมม มากไซร้
คนโง่ย่อมทับถม โทษใส่ ท่านแฮ
ผู้จิตหมดจดไร้ โทษนั้น ฉันใด ฯ
๑๒๖.ปวงสัตว์เวียนว่ายห้วง สงสาร
ทำชั่วไปยมบาล นรกร้อน
ทำดีย่อมสู่สถาน ทิพสุข สวรรค์แฮ
หมดกิเลสมิย้อน กลับเข้า นิพพาน ฯ
๑๒๗. ไม่ว่าบินอยู่เบื้อง บนนภา-กาศแฮ
ไม่ว่าแหวกว่ายมหา สมุุทรกว้าง
ไม่ว่าอยู่ถ้ำผา พระสุ-เมรุแฮ
ผู้ก่อกรรมชั่วสร้าง สุดพ้น บาปกรรม ฯ
๑๒๘. ไม่ว่าบินอยู่เบื้อง บนนภา-กาศแฮ
ไม่ว่าดำพระมหา สมุทรด้น
ไม่ว่าอยู่ถ้ำผา- บรรพต โพ้นแฮ
ไม่อาจหนีหน้าพ้น แก่ท้าว มฤตยู ฯ
๑๑๙. ปาโปปิ ปสฺสตี ภทฺรํ ยาว ปาปิ น ปจฺจติ
ยทา ปจฺจติ ปาปํ อถ ปาโป ปาปนิ ปสฺสตํ
ตลอดเวลาที่ความชั่วยังไม่ให้ผล คนชั่วย่อมเห็นความชั่วเป็นความดี แต่เมื่อใดความชั่วให้ผล เมื่อนั้นเขาย่อมเห็นความชั่วเป็นความชั่ว
It is well with the doer of evil while as yet his evil is not ripe. But when his evil bears fruit, then he sees the evil results.
๑๒๐. ภทฺโรปิ ปสฺสตี ปาปํ ยาว ภทฺรํ ปจฺจติ
ยทา จ ปจฺจติ ภทฺรํ อถ ภทฺรานิ ปสฺสติ
ความดีย่อมเห็นความชั่วเป็นความชั่วตลอดเวลาที่ความดียังไม่ให้ผล แต่เมื่อใดความดีให้ผล เมื่อน้ันเขาย่อมเห็นความดีเป็นความดี
It is ill, perhaps, with the doer of good while as yet his good is not ripe, but when it bears fruit, then he sees the happy results.
๑๒๑. มาวมญฺเญถ ปาปสฺส น มตฺตํ อาคมิสฺสติ
อุทพินฺทุกนิปาเตน อุทกุมฺโภปิ ปูรติ
พาโล ปูรติ ปาปสฺส โถกํ โถกํปิ อาจินํ
อย่าดูหมิ่นบาปว่าเพียงเล็กน้อยแล้วจักกไม่มาถึง แม้หม้อน้ำยังเต็มได้ด้วยหยดน้ำทึ่ตกลงไม่ขาดสาย คนพาลสั่งสมบาป แม้ทีละน้อยๆ ก็ย่อมจะเต็มเปี่ยมได้ด้วยบาป ฉะนั้น
Think not lightly of evil, saying; 'It will not come to me Even a water-pot is filled by the falling of drops. Like- wise the fool, gathering little by little, fills himself with evil.
๑๒๒. มาวมญฺเญถ ปุญฺญสฺส น มตฺตํ อาคมิสฺสติ
อุทพินฺทุนิปาเตน อุทกุมฺโภปิ ปูรติ
ธีโร ปูรติ ปุญฺญสฺส โถกํ โถกํปิ อาจินํ
อย่าดูหมิ่นบุญว่าเพียงเล็กน้อยแล้วจักไม่มาถึง แม้หม้อน้ำยังเต็มได้ด้วยหยดน้ำที่ตกลงมาไม่ขาดสาย นักปราชญ์แม้สั่งสมบุญแม้ทีละน้อยๆ ก็ย่อมจะเต็มเปี่ยมได้ด้วยบุญ ฉะนั้น
Think not lightly of good, saying, 'It will not come to me'. Drop be drop is the water-pot filled; Likewise the wise man, gathering little by little by little, fills himself with good.
๑๒๓. วาณิโชว ภยํ มคฺคํ อปฺปสตฺโถ มหทฺธโน
วิสํ ชีวิตฺกาโม ว ปาปานิ ปริวชฺชเย
พึงละเว้นความชั่วทั้งหลายเสีย เหมือนพ่อค้าผู้มีพวกน้อยแต่มีทรัพย์มาก พึงเว้นเสียจากหนทางอันมีภัย และเหมือนผู้ต้องการจะมีชีวิตอยู่ต่อไป เว้นยาพิษเสีย ฉะนั้น
Just sa a merchant, with a small escort and great wealth avoids a perilous path, or just as one desiring to live avoids poison, even so should one shun evil.
๑๒๔. ปาณิมฺหิ เจ วโณ นาสฺส หเรยฺย ปาณินา วิสํ
นาพฺพณํ วิสมเนฺวติ นตฺถิ ปาปิ อกุพฺพโต
ถ้าฝ่ามือไม่มีแผลไซร้ บุคคลก็พึงนำยาพิษไปได้ด้วยฝ่ามือ ยาพิษย่อมไม่แทรกซึมเข้าสู่ฝ่ามือที่ไม่มีแผลนั้น บาปก็ย่อมไม่มีแก่ผู้ไมมีแก่ผู้ไม่ตั้งใจทำ
If one has no wound on one's hand, one may hamdle poison. The unwounded is not subjected to poison. Ther is no ill for him who does wrong.
๑๒๕. โย อปฺปทุฎฐสฺส สุทฺธสฺส โปสสฺส อนงฺคณสฺส
ตเมว พาลํ ปจฺเจติ ปาปิ สุขุโม รโช ปฎิวาตํว ขิตฺโต
ผู้ใดประทุษร้ายต่อผู้บริสุทธิ์ ผู้ไม่มีกิเลสแล้ว บาปย่อมกลับมาถึงผู้ประทุษร้าย ซึ่งเป็นคนพาลน้ัน เหมือนธุลีอันละเอียดที่บุคคลซัดไปในอากาศ ย่อมทวนลมกลับมาถูกต้องผู้ซัดไปฉะนั้น
Whosoever offends an innocent person, pure and gultless, his ecil comes back on himself like fine dust thrown against the wind.
๑๒๖. คพฺภเมเก อุปฺปชฺชนฺติ นิรยํ ปาปกมฺมิโน
สคฺคํ สุคติโน ยนฺติ ปรินิพฺพานฺติ อนาสวา
สัตว์บางพวกย่อมเข้าสู่ครรภ์ ผู้มีกรรมชั่วย่อมไปตกนรก ผู้มีสติย่อมไปสวรรค์ ท่านผู้ไม่มีอาสวะย่อมปรินิพพาน
Some are born in the womb; the evildoes are born in hell; the well-doing go to the heaven-world; the underfiled once become extinct.
๑๒๗ น อนฺตลิกฺเข น สมุททมชฺเฌ น ปพฺพตานํ วิวรํ ปวิสฺส
น วิชฺชตี โส ชคติปฺปเทโส ยตฺถฎฺฐิโต มุจฺเจยฺย ปาปกมฺมา
บุคคลดำรงอยู่ในอากาศกลางหาว ในท่ามกลางสมุทร ในช่องภูเขา (หรือ) อยู่บนพื้นแผ่นดินใด พึงพ้นจากกรรมชั่วได้ สถานที่น้ันๆไม่มี
๑๒๘. น อนฺตลิกฺเข น สมุททมชฺเฌ น ปพฺพตานํ วิวรํ ปริสฺส
น วิชฺชตี โส ชคตปฺปเทโส ยตฺถฎฐิตํ นปฺปสเหยฺย มจฺจุ
มฤตยูไม่พึงครอบงำบุคคลผู้ดำรงอยู่ในอากาศกลางหาว ในท่ามกลางมหาสมุทร ในช่องภูเขา หรืออยู่บนพื้นดินแผ่นดินใด สถานที่นั้นๆไม่มี
Neither in the sky, nor in mind-ocean, nor in the clefts of the rocks, nowhere in the world is found that place where abiding one will not be overcome by death.
พระธรรมบทคำโคลง
๑๑๖. ความดีรีบเร่งสร้าง เสียวัน นี้นา
ความชั่วคอยป้องกัน จิตไว้
ทำดีเนิ่นช้าพลัน พาประ มาทแฮ
ความชั่วเชื้อเชิญให้ จิตเคลิ้ม ยินดี ฯ
๑๑๗. หากเผลอทำชั่วสร้าง บาปกรรม
ประหยัดอย่ากระทำ บาปซ้ำ
ความชั่วอย่าชอบสำ คัญว่า น้อยแฮ
ทำบ่อยบาปมากล้ำ ทุกข์ร้อน แรงทวี ฯ
๑๑๘. บุรุษผู้ใคร่สร้าง ความดี
ควรหมั่นสร้างบารมี มากไว้
รักดีย่อมยิ่งทวี พลังแห่ง บุญนา
บุญย่อมนำสุขให้ แก่ผู้ ทำบุญ ฯ
๑๑๙. ไฟบาปยังบ่ร้อน แรงทวี
คนชั่วว่าสุขศรี สว่างแท้
ไฟบาปบ่มอัคคี คุกรุุ่น ร้อนแฮ
คนชั่วรู้พิษแล้ว ว่าร้อน เหลือทน ฯ
๑๒๐. ผลบุญยังไม่พร้อม ผลิดอก ผลแฮ
ผู้กระทำบุญบอก ว่าไร้
ผลบุญผลิดอกออก ผลพรั่ง พรูแฮ
ผู้กระทำบุญได้ ดื่มลิ้ม อิ่มหนำ ฯ
๑๒๑. อย่าดูหมิ่นบาปน้อย เล็กนัก
น้ำหยดเต็มตุ่มตัก ดื่มได้
คนโง่ไม่รู้จัก โทษบาป น้อยแฮ
ย่อมสั่งสมบาปให้ มากนั้น ฉันใด ฯ
๑๒๒.อย่าหมิ่นบุญว่าน้อย นิดนัก
น้ำหยดเต็มตุ่มตัก ดื่มได้
นักปราชญ์ย่อมรู้จัก บุญย่อย น้อยแฮ
บุญย่อมสั่งสมให้ มากนั้น ฉันใด ฯ
๑๒๓.พ่อค้าต่างเทศด้วย เดินทาง
ย่อมหลีกจากภัยกลาง มรรคนั้น
ผู้รักชีพละวาง ยาพิษ
ผู้ฉลาดละบาปกั้น ชั่วไว้ ฉันใด ฯ
๑๒๔. ผู้มีมือสะอาดไร้ รอยบาด แผลแฮ
ยาพิษร้ายแรงอาจ จับได้
ผู้ใดละเว้นขาด จากบาป ชั่วแฮ
คนบาปมิอาจให้ โทษได้ ฉันใด ฯ
๑๒๕. ธุลีที่ซัดฟุ้ง ทวนลม
ผู้ซัดย่อมโสมม มากไซร้
คนโง่ย่อมทับถม โทษใส่ ท่านแฮ
ผู้จิตหมดจดไร้ โทษนั้น ฉันใด ฯ
๑๒๖.ปวงสัตว์เวียนว่ายห้วง สงสาร
ทำชั่วไปยมบาล นรกร้อน
ทำดีย่อมสู่สถาน ทิพสุข สวรรค์แฮ
หมดกิเลสมิย้อน กลับเข้า นิพพาน ฯ
๑๒๗. ไม่ว่าบินอยู่เบื้อง บนนภา-กาศแฮ
ไม่ว่าแหวกว่ายมหา สมุุทรกว้าง
ไม่ว่าอยู่ถ้ำผา พระสุ-เมรุแฮ
ผู้ก่อกรรมชั่วสร้าง สุดพ้น บาปกรรม ฯ
๑๒๘. ไม่ว่าบินอยู่เบื้อง บนนภา-กาศแฮ
ไม่ว่าดำพระมหา สมุทรด้น
ไม่ว่าอยู่ถ้ำผา- บรรพต โพ้นแฮ
ไม่อาจหนีหน้าพ้น แก่ท้าว มฤตยู ฯ
(โปรดติดตามตอนต่อไป)
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น