วันอังคารที่ 4 เมษายน พ.ศ. 2560

พระธรรมบทไตรพากย์พระธรรมบทคำโคลง (ตอน ปุปผวคฺค)



พระธรรมบทไตรพากย์ 

     ๔๔. โก อิมํ ปฐฺวึ วิเชสฺสติ                 ยมโลกญจ อิมํ สเทวกํ
     โก ธมฺมปทํ สฺเทสิตํ                           กุสโล ปุปผมิว ปเจสฺสติ

     ใครจักรู้แจ้งแผ่นดินคืออัตภาพนี้กับยมโลก และมนุษย์โลกพร้อมทั้งเทวโลก ใครจักเลือกสรรธรรมบทที่เราแสดงดีแล้วให้ เหมือนนายมาลาการ ผู้ฉลาดเลือกสรรดอกไม้ ฉะนั้น

     Who shall conquer this carht and the realm of Yama with its deities Who shall skilfully put together the well-taught verses of the Doctrine, like an expert a garland ?

     ๔๕. เสโข ปฐฺวึ วิเชสฺสติ                ยมโลกญฺจ อิมํ สเทวกํ
     เสโข ธมฺมปทํ สุเทสิตํ                    กุสโล ปุปผมิว ปเจสฺสติ

     พระอริยบุคคลผู้โสดาบันเป็นต้น  จักรู้แจ้งแผ่นดินคืออัตภาพนี้กับยมโลกและมนุษยโลกพร้อมทั้งเทวโลก  พระอริยบุคคลผู้โสดาบันเป็นต้น จักเลือกสรรธรรมบทที่เราแสดงดีแล้วนี้  เหมือนนายมาลกรผู้ฉลาดเลือกดอกไม้ฉะนั้น 

     The Learner (of the True Path) shall conquer this world and the realm of Yama together with its deities. The Learner shall skilfully put together the verses of the true Doctrine even as an expert garlandmaker would collect flowers.

     ๔๖. เผญปมํ กายมิมํ                   มรีจิธมฺมํ อภิสมฺพุธาโน
     เฉตฺวาน มารสฺส ปปุปฺผกานิ         อทสฺสนํ มจฺจราชสฺส คจเฉ

     ภิกษุทราบกายนี้ อันเปรียบด้วยฟองน้ำ รู้พร้อมเฉพาะกายนี้ อันมีพยับแดดเป็นเครื่องเปรียบ ตัดวัฎฎะอันเป็นพวงของมารดอกไม้เสียได้แล้ว พึงไปสู่ที่ที่มัจจุราชไม่เห็นได้ 

     ๔๗. ปุปผานิ เหว ปจินนฺตํ          พฺยาสตฺตมนสํ นรํ
     สุตตํ คามํ มโห โฆว                    มจฺจุ อาทาย คจฺฉติ

     มัจจุราชย่อมพาเอานรชนผู้มัวเลือกเก็บดอกไม้คือกามคุณ มีใจข้องอยู่ในอารมณ์ต่างๆไป เหมือนห้วงน้ำใหญ่พัดพาชาวบ้านผู้กำลังหลับอยู่ไป ฉะนั้น

     The man who seeks only the flowers (of sensual pleasures), whose is distracted, death carries him away as a great flood a sleeping village.

     ๔๘. ปุปฺผานิ เหว ปจินนฺตํ            พฺยาสตฺตมนสํ นรํ
     อติตฺติเยว กาเมสุ                         อนฺตโก อุรุเต วสํ

     มัจจุราชย่อมพาเอานรชนผู้มัวเลือกเก็บดอกไม้คือกามคุณ มีใจข้องอยู่ในอารมณ์ต่างๆ ผู้ไม่อิ่มในกามให้เป็นไปในอำนาจ

     The man who seeks only the flowers (of sensual pleasure), whose mind is distracted, and who is insatiate in desires,-him the destrayer brings under his sway.

     ๔๙. ยถาปิ ภมโร ปุปผํ               วณฺณคนฺธํ อเหฐฺยํ
     ปเลติ รสมาทาย                         เอวํ คาเม มุนี จเร

     ภมร (แมลงผึ้ง เป็นต้น)   ไม่ทำดอกไม้สีและกลิ่นให้ชอกช้ำ นำเอารสบินไป ฉันใด  มุนีพึงเที่ยวไปในบ้านฉันนั้น

     As the bee takes honey from the flower, leaving its colour and fragrance unharmed, so let the monk go about the village.

     ๕๐. น ปเรสํ วิโลมานิ               น ปเรสํ กตากตํ
     อตฺตโนว อเวกฺเขยฺย                 กตานิ อกตานิ จ 

     ไม่ควรใส่ใจคำเสียดสีของคนเหล่าอื่น ไม่พึงใส่ใจกรรมที่ทำแล้วและยังไม่ได้ทำของชนเหล่าอื่น ควรพิจารณาแต่กรรมของตนที่ทำแล้วและยังไม่ได้ทำเท่านั้น

     One should not regard faults of other, things doing and lelt undone by others. One should rather consider what by oneself is done or left undone.

     ๕๑. ยถาปิ รุจิรํ ปุปผํ                วณฺณวนฺตํ อคนฺธกํ
     เอวํ สุภาสิตา วาจา                   อผลา โหติ อกุพฺพโต

     วาจาสุภาษิต ย่อมไม่มีผลแก่บุคคลผู้ไม่ประพฤติตามสุภาษิตนั้น เหมือนดอกไม้งาม มีสีสรรดี แต่ไม่มีกลิ่น ฉะนั้น

     As a beautiful flower that is briliant of hue but yeilds no fragrance, even so fruitless is wellspoken word of one who does not practise it.

     ๕๒. ยถาปิ รุจิรํ ปุปฺผํ               วณฺณวนฺตํ สคนฺธกํ
    เอวํ สุภาสิตา วาจา                   สผลา โหติ สุกุพฺพโต

     วาจาสุภาษิต ย่อมมีผลแก่บุคคลผู้ประพฤติตามสุภาษิตนั้น  เหมือนดอกไม้งามมีสีสรรและมีกลิ่นหอม ฉะน้ัน

     As a flower that is lovely, colourful, and fragrant, even so fruiful is the well-spoken word of one who practises it.

     ๕๓. ยถาปิ ปุปฺผราสิมฺหา          กยิรา มาลาคุเณ พหู
     เอวํ ชาเตน มจฺเจน                   กตฺตพฺพํ กุสลํ พหุํ

     นายมาลากร พึงทำพวงดอกไม้เป็นอันมากจากกองดอกไม้ฉันใด บุคคลก็พึงสร้างกุศลไว้ให้มากฉันนั้น

     As from a heap of flowers many a garland may be made, so many good deeds should be done by a man born in this world.

     ๕๔. น ปุปฺผคนฺโธ ปฎิวาตเมติ       น จนฺทนํ ตครมลฺลิกา วา
     สตญจ คนฺโธ ปฎิวาตเมติ               สพฺพา ทิสา สปฺปุริโส ปวยติ

     กลิ่นดอกไม้ฟุ้งทวนลมไปไม่ได้ กลิ่นจันทร์หรือกฤษณา หรือมะลิวัน ก็ฟุ้งทวนลมไปไม่ได้ ส่วนกลิ่นของสัตบุรุษฟุ้งไปได้ทั่วทุกทิศ

     The fragrance flowers, sandal-wood, of tagaraplant or jasmine, is not wafied against the wind; but the fragrance of good men is wafled against the wind.  The virtuous man dilluses fragrance in all directions.

     ๕๕. จนฺทนํ ตครํ วาปิ                  อุปฺปลํ อถ วสฺสิกี
     เอเตสํ คนฺธชาตานํ                      สีลคนฺโธ อนุตฺตโร

     จันทร์ก็ดี กฤษณาก็ดี ดอกอุบลก็ดี ดอกมะลิก็ดี กลิ่นศีลเป็นยอดเยี่ยมกว่ากลิ่นของสิ่งเหล่าน้ัน

     Sandal-wood, tagara-plant, water-liiy, wild jasmine, of all these kinds of fragrance, the fragrance of virtur is by far the best.

     ๕๖. อปฺปมตฺโต อยํ คนฺโธ             ยุวายํ ตครจนฺทนี
     โย จ สีลวตํ คนฺโธ                          วาติ เทเวสุ อุตฺตโม

     กลิ่นกฤษณาและจันทร์มีประมาณน้อย     ส่วนกลิ่นของผู้มีศีลเป็นกลิ่นยอดเยี่ยมย่อมฟุ้งไปในหมู่เทวดา 

     ๕๗. เตสํ สมฺปนฺนสีลานํ               อปฺปมาทวิหารินํ
     สมฺมทญญา วิมุตฺตานํ                  มาโร มคฺคํ น วินฺทติ

    มารย่อมไม่พบทางไปของผู้มีศีลสมบูรณ์  อยู่ด้วยความไม่ประมาท หลุดพ้นแล้วเพราะรู้ชอบ

     Mara finds not the path those who are perfect in virtue, abidingly vigilant, and delivered through perfect wisdom.

     ๕๘. ยถา สงฺการธานสฺมึ              อุชุฌิตสฺมึ มหาปเถ
     ปทุมํ ตตฺถ ชาเยถ                        สุจิคนฺธํ มโนรมํ

     ดอกประทุมอันเกิดทึ่กองหยากเยื่อที่เขาทิ้งไว้ตรงทางใหญ่ ย่อมมีกลิ่นหอมเป็นที่รื่นรมย์ใจ ฉันใด

     As on mass of refuse, thrown by the roadside, springs world-lings, who are like unto rubbish, a disciple of the fully Enlightened One outshines in wisdom.

     ๕๙. เอวํ สงฺการภูเตสุ                 อนฺธภูเต ปุถุชฺชเน
     อติโรจติ ปญฺญาย                       สมฺมาสมฺพุทธสาวโก

     เมื่อพวกปุถุชนเป็นเหมือนกองหยากเยื่อ พระสาวกของพระสัมมาพุทธเจ้า ย่อมไพโรจน์ล่วงเลยปุถุชนซึ่งเป็นเหมือนคนตาบอด ด้วยปัญญา ฉะนั้น 

     As on a mass of refuse, thrown by the roadside, springs up a sweet- smelling, charming lily so among the mass of blind world-lings, who are like unto rubbish, a disciple of the fully Enlightened One outshines in wisdom.


     พระธรรมบทคำโคลง

      ๔๔. ใครจักครองโลกนี้                     ก็ตาม
     ยมโลกเทวโลกสาม                           โลกพร้อม
     ควรประดับตนงาม                              เงื่อนพระ ธรรมแฮ
     ดั่งช่างดอกไม้ล้อม                            รอบด้วย มาลา ฯ

     ๔๕. พระสงฆ์ครองโลกนี้                  ก็ตาม
     ยมโลกเทวโลกสาม                          โลกพร้อม
     พระสงฆ์ย่อมงดงาม                          ด้วยพระ ธรรมแฮ
     ดั่งช่างดอกไม้ล้อม                            รอบด้วย มาลา ฯ  

     ๔๖. ร่างกายก็เปรียบคล้าย                ฟองชล
     ประดุจพยับแดดฝน                           เมื่อแล้ง
     มารย่อมหลอกหลอนตน                    เดินกระ หายแฮ
     ควรละภาพมารแกล้ง                         ล่อให้ มัจจุมาร ฯ

     ๔๗. มัจจุราชฉุดลากผู้                       ตาลาย
     หลงพยับแดดหมาย                           ดื่มน้ำ
     ดั่งน้ำเชี่ยวชลสาย                              น้ำใหญ่
     พัดตลิ่งเรือนชานซ้ำ                           สู่ท้อง ทะเลหลวง ฯ

     ๔๘. กามคุณคือดอกไม้                      สวยงาม
     นรชาติผู้หลงกาม                                เกลือกกลั้ว
     หลงเสพรสตะกราม                             กินไม่ อิ่มแฮ
     ไม่หลุดบ่วงแร้วรั้ว                               รอดพ้น มฤตยู ฯ

     ๔๙. ภมรดอมดอกไม้                          มีฉัน ใดแฮ
     ดูดแต่น้ำหวานอัน                               อร่อยแล้ว
     ย่อมบินร่อนห่อนหัน                            หลังกลับ มาแฮ
     ดั่งมุนีย่อมแคล้ว                                  เขตบ้าน ผ่านไป ฯ

     ๕๐. อย่าเพ่งเล็งกิจผู้                           อื่นหา ผิดแฮ
     อันเสร็จหรือค้างคา                              อยู่นั้น
     ทบทวนแต่บรรดา                                ธุระ ตนแฮ
     อันเสร็จแลค้างครั้น                             ทราบแล้ว เร่งทำ ฯ

     ๕๑. สวยแต่รูปอร่ามไว้                       กลิ่นหวาน หอมแฮ
     คือดอกไม้ไม่ชวน                               ชื่นไซร้
     พูดธรรมประพฤติทวน                         ภาษิต เสียแฮฃ
     เขาย่อมไร้ผลไร้                                  เพื่อนผู้ ทำตาม ฯ  

     ๕๒. สวยด้วยสีอร่ามทั้ง                      กลิ่นอวล อบแฮ
     ประดุจดอกไม้ชวน                             ชื่นไซร้
     พูดธรรมประพฤติควร                         คำพูด น้ันแฮ
     เขาย่อมได้ผลได้                               เพื่อนผู้ นับถือ ฯ

     ๕๓. คนเราเกิดแก่แล้ว                       มรณา แน่เฮย
     ควรรีบร้อยมาลา                                 มากไว้
     ยามตายย่อมจักพา                             พกติด ตัวแฮ
     บุญกุศลสร้างให้                                 มากไว้ ตามตน ฯ  

     ๕๔. หอมแห่งกลิ่นดอกไม้                 หอมหวาน
     หอมแต่ตามลมทวน                           ไป่ได้
     หอมกลิ่นสัตบุรุษอวล                         อบทั่ว ทิศแฮ
     หอมทุกทิศไกลใกล้                           กลิ่นฟุ้ง ไปถึง ฯ

     ๕๕. หอมกลิ่นกลัมทั้ง                        กลิ่นจันทน์
     หอมกลิ่นอุบลอัน                                อบฟุ้ง
     หอมอื่นดื่นสุคัน-                                 ธรสเรี่ย ดินแฮ
     หอมแห่งศีลกลิ่นคุ้ง                           อบฟ้า อวลสวรรค์ ฯ

     ๕๖. กลิ่นจันทน์พันธุ์เพศไม้               กฤษณา
     หอมแต่เพียงนาสา                             มนุษย์ไซร้
     หอมแห่งสุคันธา                                 คือกลิ่น ศีลแฮ
     หอมสู่ทวยเทพได้                              กลิ่นล้ำ รสหอม ฯ

     ๕๗. ผํู้ทรงศีลสมาธิรู้                         สัจธรรม
     หมดกิเลสครอบงำ                            หลุดพ้น
     ผู้ไม่ประมาทสำ                                 รวมจิต อยู่แฮ
     มารย่อมมิอาจค้น                               พบรู้ ทางเกษม ฯ

     ๕๘. ดอกบัวมีกลิ่นฟุ้ง                       จรุงใจ
     เกิดแต่เปือกตมไฉน                          กลิ่นเกลี้ยง
     ท่ามกลางกลิ่นโคลนใน                     ตมบ่อ บึงแฮ
     ยังเกิดกลิ่นหอมเพี้ยง                        ดอกไม้ ปทุมา ฯ

     ๕๙ อริยสาวกรู้                                   มรรคผล
     เกิดแต่ปุถุชน                                      บาปซ้ำ
     ท่ามกลางหมู่ผู้คน                              พาลโง่ เขลาแฮ
     เกิดพระอริยล้ำ                                   เลิศด้วย ปัญญา ฯ   
                            
    

ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น