ทณฺฑวคฺค
๑๒๙. สพฺเพ ตสนฺติ ทณฺฑสฺส สพฺเพ ภายนฺติ มจฺจโน
อตฺตานํ อุปมํ กตฺวา น หเนยฺย ฆาตเย
สัตว์ทั้งปวงย่อมสะดุ้งกลัวต่ออาชญา สัตว์ทั้งปวงย่อมกลัวความตาย เพราะฉนั้นบุคคลพึงทำตนของตนให้เป็นเครื่องเปรียบเทียบ และไม่พึงฆ่าเอง ไม่พึงใช้ให้ผู้อื่นฆ่า
All tremble before punishment; all fear death. Comparing others with onefelf, one should not slay, nor cause to slay.
๑๓๐. สพฺเพ ตสนฺติ ทณฺฑสฺส สพฺเพสํ ชีวิตํ ปิยํ
อตฺตานํ อุปมํ กตฺวา น หเนยฺย น ฆาตเย
สัตว์ทั้งปวงย่อมสะดุ้งกลัวต่ออาชญา สัตว์ทั้งปวงย่อมสะดุ้งกลัวต่ออาชญา สัตว์ทั้งปวงย่อมรักชีวิตของตน เพราะฉนั้น บุคคลพึงทำตนของตนให้เป็นเครื่องเปรียบเทียบ แล้วไม่พึงฆ่าเอง ไม่พึงใช้ให้ผู้อื่นฆ่า
All tremble before punishment; to all life is dear comparing others with one's self. one should not slay, nor cause to slay.
๑๓๑. สุขกามานิ ภูตานิ โย ทณฺเฑน วิหึสติ
อตฺตโน สุขเมสาโน เปจฺจ โส น ลภเต สุขํ
ผู้ใดแสวงหาความสุขเพื่อตน โดยเบียดเบียนเหล่าสัตว์ผู้ต้องการความสุข ด้วยอาชญา ผู้นั้นครั้นละไปแล้วย่อมไม่ได้รับความสุข
Whosever with a rod molests creatures desirous of happiness, himself seeking happiness. he shall not obtain happiness hereafter.
๑๓๒. สุขกามานิ ภูตานิ โย ทณฺเทน น หึสติ
อตฺตโน สุขเมสาโน เปจฺจ โส ลภเต สุขํ
ผู้ใดแสวงหาความสุขเพื่อตนโดยไม่เบียดเบียนเหล่าสัตว์ผู้ต้องการความสุข ด้วยอาชญา ผู้นั้นคร้ันละไปแล้วย่อมได้รับความสุข
Whosover with a rod molests not creatures desirous of happiness, himself seeking happiness, shall obtain happiness hereafter.
๑๓๓. มาโวจ ผรุสํ กญฺจิ วตฺตา ปฎิเทยฺย ตํ
ทุกฺขา หิ สารมุภกถา ปฎิทณฺฑา ผุเสยฺยุ ตํ
เธอจงอย่ากล่าวคำหยาบกับใคร ผู้ที่ถูกเธอว่าจะพึงว่าตอบเธอบ้าง วาจาชวนทะเลาะเป็นทุกข์แท้ อาชญาตอบจะพึงถูกต้อง
Speak not harsh words to any; those thus addressed will retort to it. Painful indeed is vindicative speech ; retribution will come upon you.
๑๓๔. สเจ เนเรสิ อตฺตานํ กํโส อุปหโต ยถา
เอส ปตฺโตสิ นิพฺพานํ สารมฺโภ เต น วิชฺรติ
ถ้าเธอทำตนไม่ให้หวั่นไหวได้เหมือนกังสดาลที่เขาเลาะขอบแล้วไซร้ เธอนั้นจะบรรลุนิพาน วาจาชวนทะเลาะก็จะไม่มีแก่เธอ
If you silence yourself as a gong that is broken, you have already attained nibbana; contention has no place in you.
๑๓๕. ยถา ทณฺเฑน โคปาโล คาโว ปาเชติ โคจรํ
เอวํ ชรา จ มจฺจุ จ อายุํ ปาเชนฺติ ปาณินํ
นายโคบาลย่อมต้อนฝูงโคไปสู่ที่หากินด้วยท่อนไม้ฉันใด ชราและมัจจุราชก็ย่อมต้อนอายุของเหล่าสัตว์ไป ฉันน้ัน
As the herdman with stick drives forth the kine to pasture, so do old age and death drive forth the life of beings.
๑๓๖. อถ ปาปานิ กมฺมานิ กรํ พาโล น พุชฺฌติ
เสหิ กมฺเมหิ ทุมเมโธ อคฺคิทฑฺโฒ ว ตปฺปติ
ถึงแม้กำลังทำกรรมชั่วอยู่ คนพาลก็ไม่รู้สึกตัว เพราะเขามีปัญญาทราม ย่อมเดือดร้อนเพราะกรรมของตน เหมือนถูกไฟไหม้ ฉนั้น
When a food does wicked deeds he does not realise ( their evil nature) . By his own deeds the witles one is one is tormented as if being burny with fire.
๑๓๗. โย ทณฺเฑน อทฌฺเฑสุ อปฺปทุฎเจ สุ ทุสฺสติ
ทสนฺนมญฺญตรํ ฐฺานํ ขิปฺปเมว นิคจฺฉติ
ผู้ใดใช้อำนาจประทุษร้ายในท่านผู้ไม่ประทุษร้าย ซึ่งไม่มีอำนาจจะทำได้ ผู้นั้นย่อมเข้าถึงฐานะ ๑๐ อย่าง อย่างใดอย่างหนึ่งโดยพลันทีเดียว
๑๓๘. เวทนํ ผรุสํ ชานึ สรีรสฺส จ เภทนํ
ครุกํ วาปิ อาพาธํ จิตฺตกฺเขปิ ว ปาปุเณ
คือถึงเวทนาอันร้ายแรง หรือความเสื่อม หรือความแตกแห่งสรีระ หรือแม้แต่ป่วยไข้อันหนัก หรือความฟุ้งซ่านแห่งจิต
To grievous bodily pangs, to disaster, to bodily injury to serious illness, to lunacy, will he come.
๑๓๙. ราชโค วา อุปสคฺคํ อพฺภกฺขานํ ว ทารุณํ
ปริกฺขยํ ว ฌาตีนํ โภคานํ ว ปภงฺคุณํ
หรือได้รับอุปสรรคจากพระราชา หรือถูกกล่าวหาอย่างทารุณ หรือเกิดความพินาศแห่งเหล่าญาติ หรือเกิดความย่อยยับแห่งโภคะ
To trouble caused by the government, to grave accusation, or loss of relatives, or destruction of wealth,( will he come).
๑๔๐. อถาวาสฺส อครานิ อคฺคิ ฑหติ ปาวโก
กายสฺส เภทา ทุปฺปญฺโญ นิรยํ โส อุปปชฺชติ
หรืออีกอย่างหนึ่ง ไฟย่อมไหม้บ้านของเขา ผู้ซึ่งมีปัญญาทรามนั้น เมื่อแตกกายทำลายขันธุ์ไป ย่อมเข้าถึงนรก
His houses will be burnt up with fire; and upon the dissolution of the body, that unwise one will pass to hell.
๑๔๑. น คคฺคจริยา น ชฎา น ปงฺกา นานาสกา ตณฺฑิสสายิกา วา
รโชชลฺลํ อุกกฺุฎิกปฺปธานํ โสเธนฺติ มจฺจํ อวิติณฺณกงฺขํ
การประพฤติตนเป็นคนเปลือยก็ดี การเกล้าชฎาก็ดี การนอนบนเปือกตมก็ดี อดอาหารก็ดี การนอนบนแผ่นดินก็ดี การเกลือกธุลีก็ดี ความเพียรของผู้ประพฤติเขย่งก็ดี จะทำคนผู้ซึ่งไม่พ้นความสงสัย ให้บริสุทธิ์ไม่ได้เลย
Neither going about naked, nor with matter locks, nor with dust on one' body, neither fasting, nor sleeping on the ground, nor besmearing oneself with ashes or dirt, nor squtting on the heels, can purify a mortal who has not overcome doubts.
๑๔๒. อลงฺกโต เจปิ สมํ จเรยฺย สนฺโต ทนฺโต นิยโต พรหฺมจารี
สพฺเพ ภูเตสุ มิธาย ทณฺฑํ โส พฺราหฺมโณ โส สมโณ ส ภิกฺขุ
หากบุคคลใดผู้ประดับแล้ว ประพฤติตนสม่ำเสมอแล้ว สงบแล้ว ฝึกตนดีแล้ว เที่ยงแล้ว ประพฤติพรหมจรรย์อยู่ วางอาชญาทั้งปวงโดยสิ้นเชิงแล้ว บุคคลผู้นั้นเป็นพราหมณ์ได้ เป็นสมณะได้ เป็นภิกษุได้
Even though he be gaily decked, if yet a man cultivates tranquility of mind, is calm, subdued, destined for the final release and of pure conduct, laying aside the cudget towards all living being,- he is a brahman, a recluse, a monk.
๑๔๓. หิรินิเสโธ ปุริโส โกจิ โลกสฺมึ วิชฺชติ
โย นินฺหํ อปโพเธติ อสฺโส ภทฺโร กสามิว
บุรุษผู้ห้ามอกุศลวิตกด้วยหิริ บรรเทาความหลับเสียได้ เหมือนม้าตีหลบแส้ได้ จะอยู่ในโลกเป็นเพียงบางคน
Is there in all the world any man, who, restrained by modesty, avoids reproach as a thououghbred house, the whip.
๑๔๔. อสฺโส ยถา ภทฺโร กสานิวิฎฺโฐฺ อาตาปิโน สํเวคิโน ภวาถ
สทฺธาย สีเสน จ วีริเยน จ สมาธินา ธมฺมวินิจฺฉเยน จ
สมฺปนฺนวิชฺชาจรณา ปติสฺสาตา ปหสฺฺสถ ทุกจมิทํ อนปฺปกํ
พวกท่านจงมีความเพียร มีความสลด เหมือนม้าตระกูลดีถูกลงแส้ จงประกอบด้วยศรัทธา ศีล วิริยะ สมาธิ และการวินิจฉัยธรรม มีวิชชา และจรณะสมบรูณ์ มีสติตั้งมั่นจักละความทุกข์มิใช่น้อยนี้ได้
Like a thorough bred horse touched by the whip, even so be strenuous and filled with religious emotion. By confidence, virtue, effort, concentration, and investigation of the Truth, by being endowed with knowledge and conduct, and by being mindful, leave ye this great suffering beind.
๑๔๕. อุทกํ หิ นยนฺติ เนตฺติกา อุสุการา นมยนฺติ เตชนํ
ทารุํ นมยนฺติ ตจฺฉกา อตฺตานํ ทมยนฺติ สุพพตา
พวกคนทำเหมืองย่อมไขน้ำ พวกช่างศรย่อมตัดลูกศร พวกช่างไม้ย่อมถากไม้ ฉันใด ผู้มีวัตรดีย่อมฝึกตนดี ฉันนั้น
Irrigators conduct water. Flitchers shape arrows. Carpenters bend wood. The wise master themselves.
๑๓๓. มาโวจ ผรุสํ กญฺจิ วตฺตา ปฎิเทยฺย ตํ
ทุกฺขา หิ สารมุภกถา ปฎิทณฺฑา ผุเสยฺยุ ตํ
เธอจงอย่ากล่าวคำหยาบกับใคร ผู้ที่ถูกเธอว่าจะพึงว่าตอบเธอบ้าง วาจาชวนทะเลาะเป็นทุกข์แท้ อาชญาตอบจะพึงถูกต้อง
Speak not harsh words to any; those thus addressed will retort to it. Painful indeed is vindicative speech ; retribution will come upon you.
๑๓๔. สเจ เนเรสิ อตฺตานํ กํโส อุปหโต ยถา
เอส ปตฺโตสิ นิพฺพานํ สารมฺโภ เต น วิชฺรติ
ถ้าเธอทำตนไม่ให้หวั่นไหวได้เหมือนกังสดาลที่เขาเลาะขอบแล้วไซร้ เธอนั้นจะบรรลุนิพาน วาจาชวนทะเลาะก็จะไม่มีแก่เธอ
If you silence yourself as a gong that is broken, you have already attained nibbana; contention has no place in you.
๑๓๕. ยถา ทณฺเฑน โคปาโล คาโว ปาเชติ โคจรํ
เอวํ ชรา จ มจฺจุ จ อายุํ ปาเชนฺติ ปาณินํ
นายโคบาลย่อมต้อนฝูงโคไปสู่ที่หากินด้วยท่อนไม้ฉันใด ชราและมัจจุราชก็ย่อมต้อนอายุของเหล่าสัตว์ไป ฉันน้ัน
As the herdman with stick drives forth the kine to pasture, so do old age and death drive forth the life of beings.
๑๓๖. อถ ปาปานิ กมฺมานิ กรํ พาโล น พุชฺฌติ
เสหิ กมฺเมหิ ทุมเมโธ อคฺคิทฑฺโฒ ว ตปฺปติ
ถึงแม้กำลังทำกรรมชั่วอยู่ คนพาลก็ไม่รู้สึกตัว เพราะเขามีปัญญาทราม ย่อมเดือดร้อนเพราะกรรมของตน เหมือนถูกไฟไหม้ ฉนั้น
When a food does wicked deeds he does not realise ( their evil nature) . By his own deeds the witles one is one is tormented as if being burny with fire.
๑๓๗. โย ทณฺเฑน อทฌฺเฑสุ อปฺปทุฎเจ สุ ทุสฺสติ
ทสนฺนมญฺญตรํ ฐฺานํ ขิปฺปเมว นิคจฺฉติ
ผู้ใดใช้อำนาจประทุษร้ายในท่านผู้ไม่ประทุษร้าย ซึ่งไม่มีอำนาจจะทำได้ ผู้นั้นย่อมเข้าถึงฐานะ ๑๐ อย่าง อย่างใดอย่างหนึ่งโดยพลันทีเดียว
๑๓๘. เวทนํ ผรุสํ ชานึ สรีรสฺส จ เภทนํ
ครุกํ วาปิ อาพาธํ จิตฺตกฺเขปิ ว ปาปุเณ
คือถึงเวทนาอันร้ายแรง หรือความเสื่อม หรือความแตกแห่งสรีระ หรือแม้แต่ป่วยไข้อันหนัก หรือความฟุ้งซ่านแห่งจิต
To grievous bodily pangs, to disaster, to bodily injury to serious illness, to lunacy, will he come.
๑๓๙. ราชโค วา อุปสคฺคํ อพฺภกฺขานํ ว ทารุณํ
ปริกฺขยํ ว ฌาตีนํ โภคานํ ว ปภงฺคุณํ
หรือได้รับอุปสรรคจากพระราชา หรือถูกกล่าวหาอย่างทารุณ หรือเกิดความพินาศแห่งเหล่าญาติ หรือเกิดความย่อยยับแห่งโภคะ
To trouble caused by the government, to grave accusation, or loss of relatives, or destruction of wealth,( will he come).
๑๔๐. อถาวาสฺส อครานิ อคฺคิ ฑหติ ปาวโก
กายสฺส เภทา ทุปฺปญฺโญ นิรยํ โส อุปปชฺชติ
หรืออีกอย่างหนึ่ง ไฟย่อมไหม้บ้านของเขา ผู้ซึ่งมีปัญญาทรามนั้น เมื่อแตกกายทำลายขันธุ์ไป ย่อมเข้าถึงนรก
His houses will be burnt up with fire; and upon the dissolution of the body, that unwise one will pass to hell.
๑๔๑. น คคฺคจริยา น ชฎา น ปงฺกา นานาสกา ตณฺฑิสสายิกา วา
รโชชลฺลํ อุกกฺุฎิกปฺปธานํ โสเธนฺติ มจฺจํ อวิติณฺณกงฺขํ
การประพฤติตนเป็นคนเปลือยก็ดี การเกล้าชฎาก็ดี การนอนบนเปือกตมก็ดี อดอาหารก็ดี การนอนบนแผ่นดินก็ดี การเกลือกธุลีก็ดี ความเพียรของผู้ประพฤติเขย่งก็ดี จะทำคนผู้ซึ่งไม่พ้นความสงสัย ให้บริสุทธิ์ไม่ได้เลย
Neither going about naked, nor with matter locks, nor with dust on one' body, neither fasting, nor sleeping on the ground, nor besmearing oneself with ashes or dirt, nor squtting on the heels, can purify a mortal who has not overcome doubts.
๑๔๒. อลงฺกโต เจปิ สมํ จเรยฺย สนฺโต ทนฺโต นิยโต พรหฺมจารี
สพฺเพ ภูเตสุ มิธาย ทณฺฑํ โส พฺราหฺมโณ โส สมโณ ส ภิกฺขุ
หากบุคคลใดผู้ประดับแล้ว ประพฤติตนสม่ำเสมอแล้ว สงบแล้ว ฝึกตนดีแล้ว เที่ยงแล้ว ประพฤติพรหมจรรย์อยู่ วางอาชญาทั้งปวงโดยสิ้นเชิงแล้ว บุคคลผู้นั้นเป็นพราหมณ์ได้ เป็นสมณะได้ เป็นภิกษุได้
Even though he be gaily decked, if yet a man cultivates tranquility of mind, is calm, subdued, destined for the final release and of pure conduct, laying aside the cudget towards all living being,- he is a brahman, a recluse, a monk.
๑๔๓. หิรินิเสโธ ปุริโส โกจิ โลกสฺมึ วิชฺชติ
โย นินฺหํ อปโพเธติ อสฺโส ภทฺโร กสามิว
บุรุษผู้ห้ามอกุศลวิตกด้วยหิริ บรรเทาความหลับเสียได้ เหมือนม้าตีหลบแส้ได้ จะอยู่ในโลกเป็นเพียงบางคน
Is there in all the world any man, who, restrained by modesty, avoids reproach as a thououghbred house, the whip.
๑๔๔. อสฺโส ยถา ภทฺโร กสานิวิฎฺโฐฺ อาตาปิโน สํเวคิโน ภวาถ
สทฺธาย สีเสน จ วีริเยน จ สมาธินา ธมฺมวินิจฺฉเยน จ
สมฺปนฺนวิชฺชาจรณา ปติสฺสาตา ปหสฺฺสถ ทุกจมิทํ อนปฺปกํ
พวกท่านจงมีความเพียร มีความสลด เหมือนม้าตระกูลดีถูกลงแส้ จงประกอบด้วยศรัทธา ศีล วิริยะ สมาธิ และการวินิจฉัยธรรม มีวิชชา และจรณะสมบรูณ์ มีสติตั้งมั่นจักละความทุกข์มิใช่น้อยนี้ได้
Like a thorough bred horse touched by the whip, even so be strenuous and filled with religious emotion. By confidence, virtue, effort, concentration, and investigation of the Truth, by being endowed with knowledge and conduct, and by being mindful, leave ye this great suffering beind.
๑๔๕. อุทกํ หิ นยนฺติ เนตฺติกา อุสุการา นมยนฺติ เตชนํ
ทารุํ นมยนฺติ ตจฺฉกา อตฺตานํ ทมยนฺติ สุพพตา
พวกคนทำเหมืองย่อมไขน้ำ พวกช่างศรย่อมตัดลูกศร พวกช่างไม้ย่อมถากไม้ ฉันใด ผู้มีวัตรดีย่อมฝึกตนดี ฉันนั้น
Irrigators conduct water. Flitchers shape arrows. Carpenters bend wood. The wise master themselves.
พระธรรมบทคำโคลง
๑๒๙. สัตว์ทั้งหลายล้วนลาบ กลัวภัย
กลัวเจ็บกลัวตายไป ทั่วหน้า
เรากลัวโทษทัณฑ์ใด ดุจสัตว์ อื่นแฮ
จึงไม่ควรฆ่าค้า ชีพล้าง ชีพเขา ฯ
๑๓๐. สัตว์ทั้งหลายแต่ล้วน กลัวภัย
ย่อมรักชีวิตวัย ทั่วหน้า
เรารักชีพฉันใด ดุจสัตว์ อื่นนา
จึงไม่ควรฆ่าค้า ชีพเนื้อ เลือดเขา ฯ
๑๓๑. สัตว์ทั้งหลายทั่วทั้ง โลกา
ต่างมุ่งมาดปรารถนา สุขไซร้
หาสุขใส่ตนหา ทุกข์ใส่ ท่านแฮ
ยามสู่โลกหน้าได้ สุขนั้น โดยไฉน ฯ
๑๓๒. สัตว์ทั้งหลายทั่วทั้ง โลกา
ต่างมุ่งมาดปรารถนา สุขไซร้
เกลียดทุกข์อย่าบีฑา โทษทุกข์ ท่านแฮ
ยามสู่โลกหน้าได้ สุขแท้ แก่ตน ฯ
๑๓๓. อย่ากล่าวคำหยาบช้า แก่ใคร
ท่านหยาบอย่าควรไป หยาบช้า
คำหยาบอาจก่อภัย ก่อโทษ ทุกข์แฮ
อาจก่อการรบเร้า ประทุษร้าย แก่กัน ฯ
๑๓๔. ถ้าท่านสงบปากให้ เงียบงำ
ประดุจฆ้องแตกชำ รุดแล้ว
นับว่าท่านกระทำ ความดับ เย็นแฮ
ย่อมเกิดความผ่องแผ้ว หมดฟุ้ง เพื่องฝอย ฯ
๑๓๕. คนเลี้ยงโคขับต้อน โคคลา
ไปสู่คอกขังคา คอกกั้น
อันความแก่มรณา ขับไล่ ต้อนแฮ
ไปสู่ความตายรั้น หลีกดื้อ โดยไฉน ฯ
๑๓๖. คนโง่ทำชั่วด้วย เฉาฉงน
ไม่คาดคิดถึงผล ผ่ายหน้า
กรรมชั่วย่อมเผาลน คนชั่ว
ไฟบาปร้อนแรงกล้า คลอกไหม้ พาลชน ฯ
๑๓๗. ใครทำร้ายท่านผู้ ทรงธรรม์
อันอดใจมิทำ ต่อสู้
ย่อมประสบเคราะห์กรรม สิบประการนา
โดยฉับพลันแก่ผู้ บาปนั้น ทันตา ฯ
๑๓๘. หนึ่งทนทุกข์แก่กล้า สาหัส
สองร่างถูกผ่าตัด ขาดหวิ้น
สามเรือนร่างถูกศัส- ตราวุธ
สี่ป่วยหนักจนสิ้น สติฟุ้ง ฟั่นเฟือน ฯ
๑๓๙. ห้า ถูกล่ามโซ๋ต้อง จองจำ
หก ถูกกล่าวโทษคำ เท็จด้วย
เจ็ด ไร้ญาติขาดสัม- พันธมิตร หมดแฮ
แปด ทรัพยืสมบัติม้วย หมดสิ้่น สูญหาย ฯ
๑๔๐. เก้า บ้านเรือนมอดไหม้ เป็นจุณ
สิบ เมื่อยศหมดบุญ ชาติหน้า
ย่อมตายตกนรกรุน แรงโทษ หนักแฮ
ทนทุกข์เวทนากล้า อยู่ได้ อเวจี ฯ
๑๔๑. ไม่ใช่เปลือยร่างร้าย ใส่ชฎา
ไม่ใช่เอาโคลนทา อดข้าว
ไม่ใช่ทอดพสุธา คลุกฝุ่น
ไม่ใช่นั่งหย่งท้าว จักพ้น โลกีย์ ฯ
๑๔๒. ถึงจะนุ่งห่มด้วย แบบใด
ถ้าสงบระงับใจ มั่นไว้
บริสุทธิ์หมดเวรภัย แก่สัตว์ อื่นแฮ
ชื่อว่าพราหมณ์ย่อมได้ ภิกษุ โดยเสมอ ฯ
๑๔๓. บุรษผู้หักห้าม ปรามใจ
เพราะละอายบาปไกล ชั่วแท้
เรียกบุรษอาชาไนย หายาก นักแฮ
ย่อมมิถูกลงแส้ หวดเคลี้ยว เสียวหลัง ฯ
๑๔๔. อาชาบุรุษนั้น สำนึก
มีศรัทธาศีลฝึก สติไว้
เพียรเพ่งจิตมั่นตรึก ธรรมวิ - ตกแฮ
ปฎิบัติรู้แจ้งได้ ล่วงพ้น ทุกข์ภัย ฯ
๑๔๕. ชาวนาชักอุทกเข้า นาทำ นาแฮ
นายช่างศรตัดกำ กับไม้
ช่างเรือนตัดแต่งสัม ภาระ เรือนแฮ
สาธุชนฝึกให้ จิตตั้ง ตนดี ฯ
๑๓๒. สัตว์ทั้งหลายทั่วทั้ง โลกา
ต่างมุ่งมาดปรารถนา สุขไซร้
เกลียดทุกข์อย่าบีฑา โทษทุกข์ ท่านแฮ
ยามสู่โลกหน้าได้ สุขแท้ แก่ตน ฯ
๑๓๓. อย่ากล่าวคำหยาบช้า แก่ใคร
ท่านหยาบอย่าควรไป หยาบช้า
คำหยาบอาจก่อภัย ก่อโทษ ทุกข์แฮ
อาจก่อการรบเร้า ประทุษร้าย แก่กัน ฯ
๑๓๔. ถ้าท่านสงบปากให้ เงียบงำ
ประดุจฆ้องแตกชำ รุดแล้ว
นับว่าท่านกระทำ ความดับ เย็นแฮ
ย่อมเกิดความผ่องแผ้ว หมดฟุ้ง เพื่องฝอย ฯ
๑๓๕. คนเลี้ยงโคขับต้อน โคคลา
ไปสู่คอกขังคา คอกกั้น
อันความแก่มรณา ขับไล่ ต้อนแฮ
ไปสู่ความตายรั้น หลีกดื้อ โดยไฉน ฯ
๑๓๖. คนโง่ทำชั่วด้วย เฉาฉงน
ไม่คาดคิดถึงผล ผ่ายหน้า
กรรมชั่วย่อมเผาลน คนชั่ว
ไฟบาปร้อนแรงกล้า คลอกไหม้ พาลชน ฯ
๑๓๗. ใครทำร้ายท่านผู้ ทรงธรรม์
อันอดใจมิทำ ต่อสู้
ย่อมประสบเคราะห์กรรม สิบประการนา
โดยฉับพลันแก่ผู้ บาปนั้น ทันตา ฯ
๑๓๘. หนึ่งทนทุกข์แก่กล้า สาหัส
สองร่างถูกผ่าตัด ขาดหวิ้น
สามเรือนร่างถูกศัส- ตราวุธ
สี่ป่วยหนักจนสิ้น สติฟุ้ง ฟั่นเฟือน ฯ
๑๓๙. ห้า ถูกล่ามโซ๋ต้อง จองจำ
หก ถูกกล่าวโทษคำ เท็จด้วย
เจ็ด ไร้ญาติขาดสัม- พันธมิตร หมดแฮ
แปด ทรัพยืสมบัติม้วย หมดสิ้่น สูญหาย ฯ
๑๔๐. เก้า บ้านเรือนมอดไหม้ เป็นจุณ
สิบ เมื่อยศหมดบุญ ชาติหน้า
ย่อมตายตกนรกรุน แรงโทษ หนักแฮ
ทนทุกข์เวทนากล้า อยู่ได้ อเวจี ฯ
๑๔๑. ไม่ใช่เปลือยร่างร้าย ใส่ชฎา
ไม่ใช่เอาโคลนทา อดข้าว
ไม่ใช่ทอดพสุธา คลุกฝุ่น
ไม่ใช่นั่งหย่งท้าว จักพ้น โลกีย์ ฯ
๑๔๒. ถึงจะนุ่งห่มด้วย แบบใด
ถ้าสงบระงับใจ มั่นไว้
บริสุทธิ์หมดเวรภัย แก่สัตว์ อื่นแฮ
ชื่อว่าพราหมณ์ย่อมได้ ภิกษุ โดยเสมอ ฯ
๑๔๓. บุรษผู้หักห้าม ปรามใจ
เพราะละอายบาปไกล ชั่วแท้
เรียกบุรษอาชาไนย หายาก นักแฮ
ย่อมมิถูกลงแส้ หวดเคลี้ยว เสียวหลัง ฯ
๑๔๔. อาชาบุรุษนั้น สำนึก
มีศรัทธาศีลฝึก สติไว้
เพียรเพ่งจิตมั่นตรึก ธรรมวิ - ตกแฮ
ปฎิบัติรู้แจ้งได้ ล่วงพ้น ทุกข์ภัย ฯ
๑๔๕. ชาวนาชักอุทกเข้า นาทำ นาแฮ
นายช่างศรตัดกำ กับไม้
ช่างเรือนตัดแต่งสัม ภาระ เรือนแฮ
สาธุชนฝึกให้ จิตตั้ง ตนดี ฯ
(โปรดติดตามตอนต่อไป)
